اقتصاد الودگی هوا

اقتصاد آلودگی هوا

خلاصه: شهرهاي لندن و لس آنجلس به منظور مقابله با مشکلاتشان تدابير فرماندهي و کنترل را به کار گرفتند. در انگليس، سوخت ذغال سنگ ممنوع شد. البته کاليفرنيا تا منع تردد اتومبيل ها پيش نرفت. احتمالا بدين دليل که انجام چنان کاري در خيابان ها آشوب به وجود مي آورد.

يوان گائوسو، معاون شهردار شهر صنعتي آلوده "تايي يوان" در شمال شرقي چين مي گويد: "ما مي خواهيم شهر تايي يوان را به مکان متمدني مبدل سازيم." در وهله نخست، ادعاي او، ادعاي عجيبي به نظر مي رسد. با همه اين احوال، تايي يوان و بخش هايي از ايالت شانکسي در همسايگي آن از کهن ترين مراکز تمدن در چين هستند. گنجه هاي معماري از قبيل صومعه "شانگلين سي" و معبد "جينسي سي" فراوان هستند و "يوتاي شان"، به عنوان يکي از مقدس ترين اماکن بودايي همه ساله جهانگردان زيادي را از سراسر جهان جلب مي کند.
درست است که شهر تايي يوان از لحاظ تمدن چيزي کم و کسر ندارد، اما ازنظر آلودگي هوا در بدترين وضعيت قرار دارد. وقتي ميزان آلودگي هوا در ۴۷ شهر بزرگ چين در سال هاي ۱۹۹۹ و ۲۰۰۰ سنجيده شده شهر تايي يوان در رده آخر قرار گرفت. آقاي يوان گفته است: "ما بدون هواي تميز نمي توانيم شهرمان را متمدن تصور کنيم. در حقيقت شهر تايي يوان که ميزان آلودگي هواي آن نه برابر حد مجاز است احتمالاٌ داراي کثيف ترين هوا در جهان است. در حقيقت بايد گفت که شهر فاقد تمدني است."
شهردار تايي يوان گفته است: "آن گزارش خجالت آور (گزارش ميزان آلودگي هوا) که در واقع تاييدي بر همه آنچه مردم در طول اين مدت مي دانستند، بود. مزيت هايي را براي اين شهر درپي داشته است. آن گزارش موجب شد که مسوولان آن شهر مبارزه با دوده، دود و دي اکسيدکربن حاصل از ماشين هاي بخار صنعتي و کوره های متکي بر سوخت زغال سنگ را آغاز کنند. انگیزه آنها هم شبيه به انگيزه همان کساني است که در گذشته در شهرهاي لندن و لس آنجلس قانون هوای پاکیزه را تصويب کردند. البته روش هاي مسوولان شهر تايي يوان به نحو چشمگيري متفاوت است.

اجازه دهيد بازار تصميم بگيرد
شهرهاي لندن و لس آنجلس به منظور مقابله با مشکلاتشان تدابير فرماندهي و کنترل را به کار گرفتند. در انگليس، سوخت ذغال سنگ ممنوع شد. البته کاليفرنيا تا منع تردد اتومبيل ها پيش نرفت. احتمالا بدين دليل که انجام چنان کاري در خيابان ها آشوب به وجود مي آورد. اما مقرراتي که در مورد طرح اتومبيل تحميل شد به طور کلي به اندازه هر ايده قابل تصور در يک دولت عضو سازمان اقتصادي کشورهاي کمونيستي (کومکون) دردسرآفرين و تجويزي بود.
بنابراين، گهگاهي شگفت انگيز به نظر مي رسد که مسوولان دولتي شهر تايي يوان که رسماٌ هنوز بخشي از يک کشور کمونيستي است براي حل مشکل آلودگي اش به بازار نظر داشته باشند. اما دقيقاٌ همين طور است: طرح مسوولان اين شهر اين است که به منظور کاهش 50 درصد از ميزان توليد دي اکسيد گوگرد در طول پنج سال آينده از نظام داد و ستد انتشار آلودگي در هوا استفاده کنند.
مقامات ايالتي و محلي درماه آوريل امسال براي ايجاد نظام داد و ستد انتشار آلودگي هوا با بانک توسعه آسيايي قرارداد بستند. طبق اين نظام براي صنايع آلوده کننده مجوز آلودگي که قابل معامله است، صادر خواهد شد.
به طوري که يک کارخانه سازنده خواهد توانست که حق انتشار آلودگي هوا را براي خود نگه دارد و يا آلودگی خودش را کنترل کند و آن حق آلوده سازي را به کسان ديگري واگذار کند. از آنجا که وزن کل گاز مجاز در سال کاهش مي يابد، در نتيجه آن، ميزان آلودگی کلي را مي توان به مقرون به صرفه ترين روش پايين آورد.
شهر تايي يوان نخسين شهر چيني نخواهد بود که معامله دي اکسيد کربن را تجربه مي کند. شهر "نان تونگ" هم اکنون با کمک يک سازمان زيست محيطي به نام "دفاع از محيط زيست" يک آزمايش مقدماتی در اين خصوص انجام داده است. "ريچارد مورگن استرن" از موسسه "منابع براي آينده"، يک موسسه تحقيقاتي آمريکايي که به عنوان مشاور مسوولان دولتي شهر تايي يوان همکاري مي کند، معتقد است که چنين معامله اي برای آن شهر سودمند است.
نخست آن که، مشکل آن شهر متمرکز است و تعداد اندکي از کارخانه هاي آلوده سازنده، منتشر کننده نيمي از اين گاز دي اکسيدکربن در هوا هستند. دوم آن که، آن شرکت ها و کارخانه ها با هزينه هاي پاکسازي متفاوتي مواجه هستند که بنابر اطلاعات موسسه "منابع براي آينده" اين هزينه از 60 تا 1200 دلار براي هر تن گاز منتشر شده در نوسان است. بنابراين در اينجا معامله اي واقعي وجود دارد.

پاداش پاکيزگي
تا همين اواخر، بنابراين نظريه که گياهان سبز نعمت خوبي هستند که تنها با ثروت بدست آمدني هستند، تفکر متعارف اين بوده است که شهرهاي فقيري چون تايي يوان استطاعت داشتن استانداردهاي زيست محيطي جهان غني را ندارند. اقتصاددانان در طول پنج سال گذشته متوجه شده اند که آلودگي علاوه بر آن که براي افراد مضر است براي اقتصاد کشورها هم مضر است.
يکي از عوامل مهمي که عملاٌ بر تفکر رهبران چيني نسبت به کنترل آلودگي هوا تاثير گذاشته است ارزيابي بانک جهاني در اواخر دهه 1990 است که نشان مي دهد چين به خاطر تأثيرات آلودگي هوا بر سلامت نيروهاي کار آن کشور بين 5/3 تا 7/7 درصد از بازده اقتصادي بالقوه خود را از دست داده است. در همين راستا، "گوئيزاوماريومولينا"از دانشگاه "ام.آي.تي" معتقد است که اگر مقامات مکزيک فقط 10 درصد از تراکم مواد خاص در هوا را کاهش دهند شهر مکزيکوسيتي احتمالاٌ 2 ميليارد دلار از آن سود خواهد برد.
پاياابي گاناوردنا از بانک توسعه آسيايي مي گويد وقتي هزينه های واقعي آلودگي هوا مشخص شوند آنگاه زمينه براي اقدام مشخص مي شود. او معتقد است که کلان شهرهاي امروزي باتوجه به اينکه از شهرهايي مثل لندن يا لس آنجلس بزرگتر و فقيرتر هستند با وظيفه چالش برانگيزتري مواجه هستند. او در اين خصوص چندين عامل که اين وظيفه را آسان مي سازد اشاره مي کند. يک عامل، دانش بهتر و دیگر بازنگري است: مطالعه سیاست هاي گذشته در ساير جاها به ما نشان مي دهد که چه چيزهايي کارآمد و چه چيزهايي ناکارآمد واقع شده اند. در ضمن درحال حاضر نهادهايي مانند بانک توسعه آسيايي پول و حمايت نهادي بيشتر عرضه مي کند.
البته شايد به چنين حمايت خارجي براي هميشه نياز نباشد، چراکه جنش هاي زيست محيطي از کشورهاي درحال توسعه مانند گروه "دي سين" در مکزيک و "دوستان طبيعت" در شهر پکن درحال رشد هستند.
در دهلي نو، فعاليت هاي پرسروصداي سازماني به نام مرکز علوم و محيط زيست به صدور حکم اخير دادگاه عالي مخبر شد که مقامات سرکش دولت را مجبور ساخت که اتوبوس هاي ديزلي کهنه را به نفع خودروها پاکيزه تر مجهز به سوخت گاز طبيعي متراکم کنار نهند. کنترل کارآمد آلودگي قطعاٌ به طرح هايي عظيم نياز دارد. اما فراتر از آن شهرنشيني هميشه به هزاران تصميم بنيادين نياز دارد .

---